Án phạt 90 triệu Rupiah và lệnh cấm 6 trận: Persija Jakarta bị tước 'người hâm mộ thứ 12' đúng lúc cần nhất

Có một khoảnh khắc ở sân Banten International tối thứ Bảy ngày 19 tháng 10 mà không ai trong ban huấn luyện Persija Jakarta muốn nhìn lại: hiệp hai trận đấu với Persita Tangerang bị đẩy lùi 31 phút vì hỗn loạn trên khán đài. Không phải chấn thương. Không phải VAR. Chỉ là pháo sáng, tiếng nổ, và một đám đông không kiểm soát. Ba mươi mốt phút đó là thứ đầu tiên tôi nghĩ đến khi đọc bản án của Komdis PSSI — không phải vì nó ảnh hưởng đến tỷ số, mà vì nó là bằng chứng cho thấy Persija đang thua ngay cả khi bóng chưa lăn.

Người ta gọi tôi là kẻ phá đám. Tôi gọi đó là nhìn trước bước chạy. Và bước chạy ở đây rõ như ban ngày: Komdis PSSI phạt Persija 90 triệu Rupiah, trong đó 30 triệu cho hành vi gây rối và làm gián đoạn trận đấu, 60 triệu cho bốn vụ pháo sáng (ba pháo nổ, một pháo hiệu). Cộng thêm án cấm cổ động viên khách 6 trận sân khách. Đọc qua thì đây là một bản án nặng. Đọc kỹ thì đây là một bản án sai trọng tâm — và sai cả về mặt chiến thuật lẫn quản trị.

Hãy bắt đầu từ con số ít ai để ý: tỷ lệ 1:2 giữa tiền phạt gây rối và tiền phạt pháo sáng. Hành vi gây rối làm gián đoạn 31 phút bóng đá — ảnh hưởng đến lịch phát sóng, đến thể lực cầu thủ, đến an toàn của hàng nghìn người — bị phạt 30 triệu. Bốn quả pháo sáng bị phạt 60 triệu. Nếu chia đều, mỗi quả pháo 15 triệu. Đây là bảng giá cơ học, không phải bản án có cân nhắc. Và nó cho thấy một lỗ hổng trong hệ thống chế tài của bóng đá Indonesia: hành vi nguy hiểm hơn bị xử nhẹ hơn, chỉ vì nó khó đếm hơn.

Tôi đã theo dõi V-League và các giải Đông Nam Á đủ lâu để biết rằng án phạt tiền ở khu vực này gần như không có tác dụng răn đe. Với một câu lạc bộ có ngân sách hàng chục tỷ Rupiah mỗi mùa, 90 triệu là tiền lẻ. Nó không đau. Nó không khiến ai phải suy nghĩ lại. Cái đau thật sự nằm ở án cấm cổ động viên khách 6 trận — và đây mới là chỗ tôi muốn dừng lại lâu hơn.

Persija Jakarta không phải một câu lạc bộ bình thường. Họ là thương hiệu lớn nhất của Liga 1, là đội bóng có lượng cổ động viên di chuyển đông nhất, là thứ mà bất kỳ chủ nhà nào cũng muốn có trên khán đài vì doanh thu vé và bầu không khí. Án cấm này tước đi của Persija 6 trận sân khách có cổ động viên — tức là khoảng một phần ba số trận xa nhà nếu giải đấu có 34 vòng. Không phải "nửa mùa giải" như cách một số tờ báo mô tả, nhưng cũng không phải chuyện nhỏ. Sáu trận là sáu lần Persija bước vào sân đối phương mà không có tiếng hát của The Jakmania sau lưng.

Và đây là góc nhìn phản trực giác: án phạt này không chỉ đánh vào Persija. Nó đánh vào chính các đội chủ nhà. Persita Tangerang, đội đã chứng kiến vụ việc, sẽ mất doanh thu vé từ lượng cổ động viên khách đông đảo nhất Liga 1. Các đội bóng nhỏ hơn sẽ mất đi ngày hội lớn nhất mùa giải của họ. Nhưng họ lại được lợi một thứ khác: lợi thế sân nhà tăng lên đáng kể khi không còn tiếng hò hét của hàng nghìn người Persija. Đây là hệ quả cạnh tranh ít được thảo luận nhất của bản án — và nó có lợi cho đối thủ của Persija.

Tôi có thể sai ở đâu? Tôi có thể sai ở chỗ đánh giá quá cao tác động của cổ động viên khách lên kết quả trận đấu. Không có bộ dữ liệu nào ở Liga 1 đo lường mối tương quan giữa số lượng cổ động viên khách và điểm số sân khách. Ở châu Âu, người ta đã cố gắng đo và kết quả rất mờ nhạt. Nhưng ở Indonesia, nơi bóng đá là tôn giáo và khán đài là vũ khí, tôi tin tác động này lớn hơn nhiều so với các giải khác. Tôi không có số liệu để chứng minh. Tôi chỉ có quan sát.

Điều khiến tôi khó chịu hơn cả là cách xử lý truyền thông. Ferry Paulus, giám đốc giải đấu, lên tiếng công khai khuyên Persija không nên kháng cáo. Ông thừa nhận quyền kháng cáo tồn tại theo điều lệ, nhưng cho rằng việc sử dụng quyền đó là "không phù hợp". Đây là một vấn đề quản trị nghiêm trọng hơn nhiều so với bản thân án phạt. Một quan chức điều hành giải đấu không nên bình luận về quyết định của cơ quan tài phán trước khi quá trình kháng cáo diễn ra. Ranh giới giữa đối tác thương mại và cơ quan kỷ luật đã bị xóa nhòa.

Và Persija thì im lặng. Không một phát ngôn nào từ câu lạc bộ. Không một lời từ huấn luyện viên. Không một bình luận từ cầu thủ. Trong một môi trường mà câu lạc bộ có quyền kháng cáo rõ ràng, sự im lặng này là một tín hiệu. Nó cho thấy Persija đang cân nhắc giữa việc kháng cáo — và đối mặt với nguy cơ bị tăng án — hoặc chấp nhận và tìm cách vận động hành lang phía sau. Tôi nghiêng về khả năng thứ hai.

Có một điểm mà không ai đề cập: án cấm cổ động viên khách khó thực thi hơn nhiều so với án cấm sân. Nó phụ thuộc vào việc các đội chủ nhà kiểm soát vé và vào ý thức tự giác của cổ động viên. Ở một giải đấu mà cổ động viên Persija nổi tiếng với việc mua vé khu vực trung lập, tôi dự đoán sẽ có rò rỉ. Cổ động viên Persija sẽ vẫn có mặt, chỉ là ngồi lẫn trong khu vực của đội chủ nhà. Và điều đó tạo ra rủi ro an ninh mới — tệ hơn cả trước khi có án phạt.

Đêm tôi viết bài này, cả Jakarta đang tranh cãi về việc nên kháng cáo hay không. Ba tuần nữa, khi Persija bước vào trận sân khách đầu tiên trong án cấm, họ sẽ hiểu vì sao tôi nói rằng án phạt này không giải quyết được vấn đề gốc rễ.

Vấn đề gốc rễ không phải là pháo sáng. Vấn đề gốc rễ là một hệ thống kỷ luật đánh vào tập thể vì hành vi của một nhóm nhỏ, trong khi không có cơ chế nào để đối thoại với nhóm nhỏ đó. The Jakmania không phải một khối thống nhất. Họ là hàng chục nhóm ultras với văn hóa riêng. Án phạt tập thể chỉ tạo ra sự đoàn kết trong sự phản kháng, không tạo ra sự tuân thủ.

Hà Nội FC không cần một thế hệ vàng. Họ cần một thế hệ dám chơi thứ bóng đá mà kẻ khác sợ hãi. Persija cũng vậy — họ không cần một án phạt hoàn hảo. Họ cần một hệ thống quản trị dám đối thoại với chính cổ động viên của mình thay vì chỉ biết cấm đoán.

Mốc kiểm chứng: Tôi sẽ quay lại sau trận sân khách đầu tiên của Persija trong án cấm — nếu có cổ động viên Persija xuất hiện trong khu vực trung lập, án phạt này đã thất bại ngay từ trận đầu tiên.