Vụ tấn công bằng tên lửa PrSM đầu tiên tại Lamerd: 21 dân thường thiệt mạng, bóng tối phủ lên 'vũ khí chính xác'

Ngày 28 tháng 2 năm 2026, một tiếng nổ chói tai vang lên trên khu dân cư Lamerd, miền nam Iran, mở ra một chương mới đầy tranh cãi trong lịch sử vũ khí hiện đại. Đây được xác nhận là lần đầu tiên Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM) do Lockheed Martin sản xuất được sử dụng trong chiến đấu thực tế. Nhưng thay vì một cuộc tấn công 'chính xác' như quảng cáo, vụ nổ đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 21 dân thường, trong đó có 7 trẻ em, và gây ra một vùng hủy diệt rộng lớn hơn nhiều so với dự kiến.

### Bối cảnh: Cuộc chiến Iran và sự ra mắt của vũ khí thế hệ mới Cuộc không kích diễn ra vào ngày đầu tiên của cuộc chiến Mỹ-Iran, khi quân đội Mỹ triển khai một loạt tên lửa PrSM từ các căn cứ trong khu vực. PrSM là loại tên lửa đạn đạo tầm ngắn thế hệ mới, được thiết kế để thay thế ATACMS, với tầm bắn lên tới 499 km, độ chính xác cao và khả năng xuyên phá mục tiêu kiên cố. Lầu Năm Góc đã đầu tư hàng tỷ USD vào chương trình này, quảng bá nó như một biểu tượng của công nghệ 'chính xác' và 'sát thương'. Tuy nhiên, cuộc tấn công vào Lamerd đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác.

### Trái tim của sự việc: Phân tích chiến thuật và dữ liệu Tổ chức giám sát xung đột Airwars, có trụ sở tại London, đã tiến hành phân tích độc lập dựa trên ảnh vệ tinh, video an ninh, và các bài đăng trên mạng xã hội. Kết quả cho thấy PrSM phát nổ trên không trung, giải phóng hàng chục nghìn viên đạn kim loại dày đặc theo mọi hướng, tạo ra một vùng chết chóc có bán kính lên tới 50 mét. Các thi thể được tìm thấy cách xa tâm vụ nổ tới 50 mét, và thiệt hại về cấu trúc kéo dài hơn gấp ba lần khoảng cách đó. Hãng tin AP đã xác minh độc lập các phát hiện của Airwars, đo đạc lại khoảng cách giữa các điểm thiệt mạng và tâm vụ nổ bằng video an ninh, xác nhận mức độ hủy diệt rộng lớn.

Sáu chuyên gia vũ khí độc lập, trong đó có hai cựu quan chức quân sự Mỹ, đều nhất trí rằng quân đội nên tránh sử dụng PrSM gần khu dân cư. Michael Meier, cựu cố vấn quân đội Mỹ, phát biểu: 'Thật khó để tìm ra lý do sử dụng PrSM trong một khu vực đông dân cư'. Các chuyên gia cũng cho rằng vụ nổ có khả năng cao là do PrSM của Mỹ, không phải vũ khí Iran hay Israel, bởi đặc điểm đầu đạn phân mảnh độc đáo.

### Góc nhìn phản trực giác: Dữ liệu và cảm quan Trong khi Lầu Năm Góc xác nhận đã phóng PrSM vào lãnh thổ Iran, họ lại phủ nhận việc tấn công Lamerd. Sự mâu thuẫn này tạo ra một khoảng trống trách nhiệm lớn. Nếu mục tiêu thực sự là một khu phức hợp Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) gần đó, nhưng không có thiệt hại nào tại đó, thì đây có thể là một sai sót về tình báo hoặc mục tiêu bị xác định nhầm. Dữ liệu từ Airwars cho thấy vụ nổ xảy ra ở khu vực dân cư, trong khi mục tiêu quân sự không hề hấn gì. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu PrSM có thực sự 'chính xác' như nhà sản xuất tuyên bố, hay chỉ là một vũ khí hủy diệt diện rộng được khoác lên mình chiếc áo 'công nghệ cao'?

Lockheed Martin, nhà sản xuất, đã từ chối trả lời các câu hỏi về bán kính tác động của vũ khí. Sự im lặng này càng làm dấy lên nghi ngờ về tính minh bạch của một loại vũ khí đang được quảng bá với khẩu hiệu 'chính xác' và 'sát thương'.

### Kết luận và triển vọng Vụ tấn công Lamerd không chỉ là một thảm kịch nhân đạo, mà còn là một bước ngoặt trong cuộc tranh luận về vũ khí chính xác. Nó đặt ra câu hỏi về việc tuân thủ Luật Nhân đạo Quốc tế (IHL), đặc biệt là các nguyên tắc phân biệt và tương xứng. Liệu Mỹ có tiến hành điều tra nội bộ? Liệu Lockheed Martin có phải đối mặt với các vụ kiện? Và quan trọng nhất, liệu những vũ khí như PrSM có thực sự mang lại 'chính xác' hay chỉ là một công cụ gây ra cái chết hàng loạt dưới vỏ bọc công nghệ? Câu trả lời sẽ định hình tương lai của chiến tranh hiện đại và trách nhiệm của các cường quốc đối với thường dân.